Biogram

Wanda Pełczyńska to jedna z pierwszych kobiet, których działalność miała duży wpływ na przyszłość państwa. Żyła w czasach, gdy kobiety zyskiwały prawa i postanowiła wykorzystać tą szansę kandydując do parlamentu, aby decydować o losach narodu. Była kobietą waleczną, o wielkim sercu i odwadze. Wielokrotna reporterka, łączniczka, sanitariuszka i zasłużona działaczka polityczna oraz posłanka na Sejm IV kadencji (1935-1938) w II Rzeczypospolitej.

            Wanda Izabela Filipkowska-Pełczyńska ps. „Brzeziewiczówna”, „Makryna” urodziła się 6 lub 16 stycznia 1894 roku w Portoryko. Początkowo właśnie tam mieszkała wraz z rodziną. Jej ojcem był Józef Filipkowski (inżynier kolejnictwa) i Zofia z domu Kwiatkowska. Miała 2 braci: Stanisława i Włodzimierza. Wszyscy członkowie rodziny byli zaangażowani w działalność niepodległościową. Wanda ukończyła prywatną szkołę średnią M. Łojki i kursy pedagogiczne w Warszawie. W Krakowie studiowała polonistykę na wydziale filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1912-1914.

            W tym czasie rozpoczęła również swoją aktywną działalność. Należała do Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” i „Polskich Drużyn Strzeleckich”, gdzie ukończyła kurs podoficerski. Podczas I wojny światowej zgłosiła się na ochotniczkę do I Brygady Legionów Polskich jako kurierka. Była także dziennikarką pisma związanego z ruchem niepodległościowym „Ziemia Kielecka”. Zyskała stopień komendantki: kurierek Frontu Litewsko-Białoruskiego, Wydziału Instruktorek Oświatowych przy Naczelnym Dowództwie Wojska Polskiego (komendantka główna) oraz (wcześniej) żeńskiego oddziału sanitarnego Polskich Drużyn Strzeleckich.

Po 1920 roku porzuciła wojsko i rozpoczęła pracę jako wykładowca w Seminarium Nauczycielskim w Warszawie. Wyszła za mąż za  ówczesnego generała brygady Wojska Polskiego, szefa sztabu Komendy Głównej AK - Tadeusza Pełczyńskiego.

            Od 1923 roku (29 lat) była redaktorką naczelną kobiecego tygodnika „Bluszcz”, cztery lata później czasopism „Kobieta Współczesna” i „Młoda Matka”. Stała się wówczas osobą bardzo rozpoznawalną. Była także publicystką tomów wspomnień Wierna służba ... 1910-1915 (w 1927) i Służba Ojczyźnie ... 1915-1918 (w 1929).

 

            Była w zarządzie sekcji polskiej FIDAC (Federacja Międzysojusznicza Byłych Kombatantów), a także w zarządzie Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny. Politycznie była związana z BBWR (Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem).

            W wyborach parlamentarnych w 1935 roku została wybrana posłanką na Sejm IV kadencji (1935–1938). W kadencji tej pracowała w komisjach: oświatowej, pracy i spraw zagranicznych.

            Podczas II wojny światowej była związana z ZWZ (Związek Walki Zbrojnej) w Wilnie. Została aresztowana i więziona przez władze radzieckie. Pracowała w Biurze Informacji i Propagandy oraz działała w VII Oddziale Komendy Głównej AK. W czasie Powstania Warszawskiego opiekowała się rannymi, a od listopada do grudnia 1944 roku pracowała w V Oddziale KG AK.

            Od jesieni 1945 roku znalazła się na emigracji, mieszkała w Londynie. Była organizatorką i pierwszą prezeską Zjednoczenia Polek na emigracji (w 1946 roku), wspólnie z mężem w latach 1951–1959 prowadziła dom dla zasłużonych Polaków „Antokol” koło Londynu. W wieku 74 lat jako członek PPS kandydowała do Rady Trzech.

            Zmarła 5 września 1976 w Londynie. Pochowano ją na cmentarzu Gunnersbury lecz w 1995 roku przeniesiono jej prochy na cmentarz Wojskowy na Powązkach w Warszawie.

           Zdobyła wiele zasłużonych odznaczeń: Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (1922), Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Niepodległości z Mieczami (1931), Złoty Krzyż Zasługi.